Bel Fıtığı Fizik Tedavi Ankara

Omurlarımızın arasında, darbeleri emen yastıkçıklar vardır. Bunlara disk denir. Bel fıtığı, bu diskin bir bölümünün dışarı taşarak yakındaki sinire baskı yapmasıdır. Belde ağrıya, bacağa yayılan sızıya, uyuşmaya ya da güçsüzlüğe yol açabilir. Ankara Maltepe'deki merkezimizde bel fıtığı fizik tedavi süreci, FTR uzmanı (fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı) hekimimizin muayenesiyle başlar.

Bel fıtığında iyi bir haber var: Bacağa vuran ağrı (siyatik) birçok kişide birkaç hafta içinde azalmaya başlar. Bazen bu süre daha uzun olabilir. Fizik tedavinin amacı bu dönemde ağrıyı yönetmek, hareketinizi korumak ve günlük işlerinize güvenle dönmenize yardım etmektir.

Tedavinin merkezinde egzersiz vardır. Manuel terapi ve elektroterapi gibi yöntemler, gerektiğinde egzersize eşlik eder. Her seansta aynı fizyoterapistle çalışırsınız. Böylece sizi tanıyan biri ilerlemenizi yakından izler.

Hangi belirtilerle gelinir?

Bel fıtığı herkeste aynı şekilde kendini göstermez. En sık duyduğumuz şikâyetler şunlardır:

Öne eğilmek, uzun oturmak ya da öksürmekle artan bel ağrısı
Kalçadan bacağın arkasına, bazen ayağa kadar inen ağrı
Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma, yanma hissi
Ayak bileğini ya da başparmağı kaldırmakta güçlük
Sabah yataktan kalkarken ya da oturduğu yerden doğrulurken zorlanma

İleri yaşta bel ve bacak ağrısının tek nedeni fıtık olmayabilir. Omurga kanal darlığı (spinal stenoz), kireçlenme veya kemik erimesine bağlı omur çökmesi benzer şikâyetler yapabilir. Kanal darlığında ağrı çoğu zaman yürüdükçe artar, oturunca ya da öne eğilince hafifler. Bu yüzden hekim muayenesi önemlidir. Ayrıca MR'da fıtık görülmesi, ağrının mutlaka ondan kaynaklandığı anlamına gelmez. Hekimimiz görüntüleri muayene bulgularıyla birlikte değerlendirir. İlgili sayfalar: kireçlenme ve osteoporoz.

Fizik tedaviye ne zaman başlanmalı?

Eskiden bel fıtığında günlerce yatmak önerilirdi. Artık öyle değil. Uluslararası kılavuzlar, ağrının izin verdiği ölçüde hareketli kalmayı önerir. Uzun yatak istirahati kasları zayıflatır ve iyileşmeyi yavaşlatabilir.

Şu durumlarda muayene için başvurmanız uygun olur:

Ağrınız birkaç hafta içinde azalmıyorsa
Ağrı yürümenizi, uykunuzu ya da kendi işinizi görmenizi kısıtlıyorsa
Bel ağrınız sık sık tekrarlıyorsa
Bacağınızda uyuşma veya güçsüzlük varsa

Bel fıtığı ameliyatı olduysanız fizik tedaviye başlama zamanını cerrahınız ve FTR hekimimiz birlikte belirler. Bu konuda ameliyat sonrası rehabilitasyon sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlk muayene ve değerlendirmede neye bakıyoruz?

İlk gün önce hekim muayenesi yapılır, ardından fizyoterapistiniz ayrıntılı değerlendirme yapar. Kullandığımız testler ve ölçekler şunlardır:

Nörolojik muayene: Bacak kaslarınızın gücüne, reflekslerinize ve derideki his durumuna bakılır. Bu, sinirin ne kadar etkilendiğini gösterir.
Düz bacak kaldırma testi (SLR veya Lasègue testi): Sırtüstü yatarken bacağınız diz bükülmeden yavaşça kaldırılır. Bacağa vuran ağrının hangi açıda başladığı, sinirin ne kadar hassas olduğu hakkında bilgi verir.
Hareket açıklığı: Öne, arkaya ve yanlara ne kadar eğilebildiğiniz ölçülür.
VAS (Görsel Analog Skala): Ağrınızı 0 ile 10 arasında puanlarsınız. 0 hiç ağrı yok, 10 düşünebileceğiniz en şiddetli ağrı demektir.
Oswestry Özürlülük İndeksi: Oturma, yürüme, uyku, kişisel bakım gibi on alanda ne kadar zorlandığınızı soran kısa bir ankettir. Türkçe sürümü vardır.
Yürüme ve denge: İleri yaşta "Süreli Kalk ve Yürü" testiyle sandalyeden kalkıp kısa bir mesafe yürüme süreniz ölçülür. Bu, düşme riski hakkında fikir verir.

Önceki MR, röntgen ve epikrizlerinizi (hastane çıkış raporları) getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Bu ölçümleri tedavi boyunca belirli aralıklarla tekrarlarız. Böylece ilerlemenizi his yerine sayılarla birlikte izleriz.

Tedavi sürecinde neler yapıyoruz?

Tedavi planı, FTR uzmanı hekimin muayenesinden sonra belirlenir. Fizyoterapistiniz bu planı uygular ve ilerlemenizi hekimle paylaşır. Programda genellikle şunlar yer alır:

Bilgilendirme: Ağrının ne anlama geldiğini, hangi hareketlerin güvenli olduğunu konuşuruz. Hareket etmekten korkmamak iyileşmenin önemli bir parçasıdır.
Egzersiz: Gövde ve kalça kaslarını güçlendiren, esnekliği ve yürüme dayanıklılığını artıran hareketler. Ağrınıza göre hafif başlar, adım adım artar. Ayrıntılar: egzersiz tedavisi.
Manuel terapi: Fizyoterapistin elleriyle uyguladığı eklem ve yumuşak doku teknikleri. Kılavuzlar bunu tek başına değil, egzersizle birlikte önerir. Ayrıntılar: manuel terapi.
Sinir mobilizasyonu: Sıkışan sinirin çevre dokular içinde daha rahat kaymasına yardım eden nazik hareketler.
Destekleyici yöntemler: Sıcak-soğuk uygulama veya elektroterapi, bazı hastalarda kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Bel ağrısında bu yöntemlerin tek başına etkisi kanıtlarla desteklenmez. Bu yüzden hekiminiz uygun görürse, yalnızca egzersizi kolaylaştırmak için kullanırız. Ayrıntılar: elektroterapi.
Günlük yaşam eğitimi: Yataktan kalkma, eğilme, yük taşıma ve uzun oturma için pratik yöntemler.

Tedavi ne kadar sürer?

Seans sayısını ve sıklığını muayeneden sonra hekiminiz belirler. Kısa süreli bir ağrı atağında birkaç haftalık program yeterli olabilir. Aylardır süren ya da sinir bulgusu olan durumlarda süre uzayabilir. Kesin bir seans sayısı vermek doğru olmaz.

Merkezimizde bir seans yaklaşık 60 dakika sürer. Uzun vadede fark yaratan şey, seanslar bittikten sonra ev programını sürdürmenizdir. Program sonunda size yazılı bir ev programı veririz.

Evde neler yapabilirsiniz?

Hareketli kalın: Gün içine kısa ve sık yürüyüşler yayın. Ağrı izin verdikçe süreyi artırın.
Uzun oturmayı bölün: Yarım saatte bir kalkıp birkaç adım atın.
Sıcak veya soğuk: Hangisi rahatlatıyorsa 15–20 dakika, araya havlu koyarak uygulayın. Şeker hastalığı nedeniyle ayak ve bacaklarda his azlığı varsa yanık riskine dikkat edin.
Doğru kalkış: Yataktan kalkarken önce yan dönün, bacaklarınızı sarkıtın ve kolunuzdan destek alarak doğrulun.
Yük taşıma: Ağır yükleri erteleyin. Kaldırmanız gerekirse yükü vücudunuza yakın tutun, dizlerinizi bükün.
Ev güvenliği: Bacakta uyuşma veya güçsüzlük varsa düşme riski artar. Kayan halıları kaldırın, geceleri koridor ışığı bırakın, banyoya tutunma barı taktırın. Ayrıntılar: evde düşmeyi önleme.

Ev egzersizleri ağrınızı belirgin artırıyorsa ya da ertesi güne kadar geçmiyorsa, fizyoterapistinize söyleyin; program birlikte ayarlanır.

Yakınlar için

Anneniz ya da babanız bel fıtığı nedeniyle tedavi görüyorsa, desteğiniz çok değerlidir. Seanslara eşlik edebilir, ev egzersizlerini birlikte öğrenebilirsiniz. Böylece evde doğru yapıldığından emin olursunuz.

Sevdiğimiz birinin her işini üstlenmek iyi niyetlidir. Ancak hareketsizlik iyileşmeyi yavaşlatabilir. Güvenli olan işleri kendisinin yapmasına fırsat verin. Uyku, ilaç kullanımı ve ruh halindeki değişiklikleri not edin, muayenede paylaşın.

Merkezimiz Ankaray Maltepe istasyonuna yaklaşık 5 dakika yürüme mesafesindedir. Merkeze gelmekte zorlanıyorsanız evden alma ve bırakma (servis) hizmeti hakkında bilgi için bizi arayın. Daha fazlası için hasta yakını rehberimize göz atın.

Hangi durumda hemen hekime başvurmalı?

Aşağıdaki belirtiler, sinir köklerinin ciddi biçimde sıkıştığı kauda ekina sendromunun işareti olabilir. Bu acil bir durumdur. Beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise gidin:

İdrar yapamama veya idrarı ya da dışkıyı tutamama
Kasıklarda, genital bölgede veya makat çevresinde uyuşma
İki bacakta birden hızla artan uyuşma ya da güçsüzlük
Cinsel işlevde ani değişiklik

Şu durumlarda da kısa sürede hekime görünün:

Ateşle birlikte bel ağrısı
Açıklanamayan kilo kaybı ya da geçmişte kanser tanısı
Düşme veya zorlanma sonrası başlayan ağrı (özellikle kemik erimesi varsa)
Gece dinlenirken bile geçmeyen, giderek artan ağrı
Ayak ucunun düşmesi, yürürken ayağın sürtmesi

SGK ile tedavi

Merkezimiz SGK anlaşmalıdır. SGK kapsamında fizik tedavi için FTR uzmanı hekim muayenesi ve raporu gerekir. Seans sayısı ve varsa katılım payı SGK kurallarına göre belirlenir. Başvuru adımlarını SGK ile fizik tedavi rehberimizde anlattık. İlk gün neler olacağını merak ediyorsanız ilk ziyaret sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bel fıtığı fizik tedavi kaç seans sürer?

Herkes için geçerli tek bir sayı yoktur. Ağrının ne kadar süredir devam ettiği, sinir bulgularının olup olmadığı, yaşınız ve ek hastalıklarınız süreyi etkiler. FTR uzmanı hekimimiz muayeneden sonra birkaç haftalık bir plan yapar ve ilerlemenize göre günceller. SGK'nın aynı bölge için yıllık seans kuralları da planlamada dikkate alınır. Seanslar bittikten sonra ev programı devam eder.

Fizik tedavi bel fıtığını geçirir mi?

Fizik tedavi fıtığı 'yerine itmez'. Amacı ağrıyı yönetmek, hareketinizi ve gücünüzü geri kazanmanıza yardım etmektir. Bel fıtığına bağlı bacak ağrısı birçok kişide zamanla kendiliğinden hafifler. Fizik tedavi bu süreçte günlük işlerinize daha güvenle dönmenizi destekler. Sonuç kişiden kişiye değişir; hiçbir yöntem için kesin sonuç vaat edilemez.

Bel fıtığında fizik tedavi ağrılı mıdır?

Egzersizler sırasında hafif bir zorlanma hissi olabilir, bu beklenen bir durumdur. Ancak seanslar ağrıyı belirgin biçimde artıracak şekilde yapılmaz. Fizyoterapistiniz her seansta ağrınızı 0–10 arası puanlamanızı ister ve programı buna göre ayarlar. Seanstan sonra ağrınız ertesi güne kadar geçmiyorsa bunu mutlaka söyleyin.

65 yaş üstünde bel fıtığı için egzersiz yapılabilir mi?

Evet, uygun biçimde planlanan egzersiz ileri yaşta da güvenle yapılabilir. İleri yaşta osteoporoz, kalp hastalığı ya da denge sorunu gibi durumlar da hesaba katılır. Bu nedenle egzersizler hafif başlar, yavaş artırılır. Yere yatıp kalkmak zorsa hareketler sandalyede veya yatakta uyarlanır. Denge çalışması da programın bir parçası olur.

Bel fıtığı fizik tedavisi SGK kapsamında mı?

Merkezimiz SGK anlaşmalıdır. SGK kapsamında fizik tedavi için FTR uzmanı hekim muayenesi ve raporu gerekir. Seans sayısı ve katılım payı SGK kurallarına göre belirlenir. Muayene için yanınızda kimliğiniz ile varsa MR, röntgen ve ilaç listeniz olsun. Ayrıntıları SGK rehberimizde ve hasta danışmanımızdan öğrenebilirsiniz.

Bel fıtığında korse kullanmalı mıyım?

Korse, bel ağrısı ve siyatik için rutin olarak önerilmez. Uzun süre kullanıldığında gövde kaslarının daha az çalışmasına yol açabilir. Bazı özel durumlarda, örneğin omurga kırığı sonrasında, hekim kısa süreli destek önerebilir. Korse kullanıp kullanmayacağınıza ve süresine hekiminiz karar vermelidir. Ağrı döneminde hareketli kalmak çoğu zaman daha yararlıdır.

Bel fıtığında ameliyat olmam gerekir mi?

Bel fıtığı olan kişilerin çoğu ameliyatsız izlenir. Ameliyat genellikle ciddi ya da ilerleyen sinir hasarı, idrar ve dışkı kontrolünü etkileyen durumlar veya uygun tedaviye rağmen uzun süre geçmeyen ağrı gibi durumlarda gündeme gelir. Bu kararı beyin ve sinir cerrahı ya da ortopedi uzmanı sizinle birlikte verir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.

Yararlanılan kaynaklar (8)