İnme Sonrası İlk 3 Ay: Aileler İçin Rehber

Taburcu olmadan önce doktorlara ve hemşirelere şunları sormanız, evdeki ilk günleri kolaylaştırır:

• İnmenin türü neydi (tıkanma mı, kanama mı) ve beynin hangi bölgesi etkilendi?
• Hangi ilaçlar hangi saatlerde kullanılacak? Kan sulandırıcı var mı?
• Yutma değerlendirmesi yapıldı mı? Hangi kıvamda yiyecek ve içecek verilebilir?
• Hasta yataktan nasıl kaldırılmalı, nasıl yürütülmeli?
• Nöroloji kontrolü ne zaman? Hangi tahliller tekrarlanacak?
• Evde hangi belirtilerde acile gelmeliyiz?

Hastane çıkış raporunu (epikriz), görüntüleme sonuçlarını ve ilaç listesini bir dosyada toplayın. İlk fizik tedavi muayenesinde bunlar istenir.

Eve dönüşün ilk günleri genellikle en zor günlerdir. Hasta yorgundur, siz de yeni bir düzene alışıyorsunuz. Bu dönemde öncelik güvenliktir.

Evi hazırlayın:

• Hastanın yatağını, mümkünse tuvalete yakın bir odaya alın.
• Yatağın yüksekliği, hasta kenarda oturduğunda ayakları yere tam basacak kadar olsun.
• Kaygan halıları kaldırın, kabloları toplayın, geçiş yollarını boşaltın.
• Gece için koridora ve tuvalete gece lambası koyun.
• Banyoya tutunma barı, kaymaz paspas ve duş taburesi yerleştirin.
• Klozet yükseltici gerekip gerekmediğini fizyoterapiste sorun.

Daha ayrıntılı bir liste için evde düşmeyi önleme rehberimize bakabilirsiniz.

Günlük düzeni kurun:

• İlaç saatlerini bir tabloya yazın ve buzdolabına asın. Haftalık ilaç kutusu kullanın.
• Tansiyonu hekimin önerdiği sıklıkla ölçüp not edin.
• Hastayı gün boyu yatakta tutmayın. Hekim izin veriyorsa oturma ve kısa ayakta durma sürelerini güne yayın.
• Etkilenen kolu yastıkla destekleyin; kolundan çekerek kaldırmayın.

Hastanede başlayan hareketlerin kesintiye uğramaması önemlidir. Taburculuktan sonra beklemeden bir FTR uzmanı hekim muayenesi planlayın. Merkeze gelmekte zorlanıyorsanız evden alma ve bırakma (servis) hizmeti hakkında bilgi için bizi arayın.

İlk muayenede hekim yakınınızı değerlendirir ve tedavi planını belirler. Fizyoterapist ise denge, yürüme, kol kullanımı ve günlük işler için bazı ölçümler yapar. Bu ölçümlerin ne anlama geldiğini inme sonrası rehabilitasyon sayfamızda sade bir dille anlattık. İlk günün nasıl geçtiğini merak ediyorsanız ilk ziyaret rehberimize göz atın.

Konuşma, anlama ya da yutmada sorun varsa hekiminiz sizi uygun bir uzmana yönlendirir.

Seanslara katılın. Refakatçinin seansa girmesi merkezimizde mümkündür. Hastayı yataktan sandalyeye nasıl geçireceğinizi, yürürken nerede duracağınızı ve ev egzersizlerini yerinde öğrenmek, evdeki her günü daha güvenli yapar.

İlk ayın sonunda çoğu aile bir düzen kurmuştur. Bu dönemde dikkat edilecekler:

• Ev programını her gün yapın. Seanslar haftada birkaç saattir; asıl tekrar evde olur. Fizyoterapistin verdiği yazılı programı günün belli saatlerine bağlayın.
• Her şeyi onun yerine yapmayın. Giyinirken, yemek yerken, dişini fırçalarken yakınınızın kendi yapabildiği kısmı yapmasına izin verin. Bu yavaş olabilir, ama iyileşmenin parçasıdır.
• Etkilenen tarafı unutmayın. Konuşurken ve bir şey uzatırken zaman zaman etkilenen taraftan yaklaşın; bu, o tarafa dikkati artırır.
• Yorgunluğu ciddiye alın. İnme sonrası yorgunluk sık görülür. Dinlenme aralarını programın parçası yapın.

Bu dönemde birçok hastada yürüme, denge ya da kol kullanımında değişiklikler görülebilir. Gelişme her hastada aynı hızda olmaz; bazen haftalarca durağan görünen bir dönemin ardından yeni bir ilerleme gelebilir.

• Fizyoterapistinizle ilk gün yapılan ölçümlerin tekrarını konuşun. Sayılar, gözle fark edilmeyen ilerlemeyi gösterebilir.
• Hedefleri günlük hayata taşıyın: apartman merdiveni, markete kısa bir yürüyüş, mutfakta basit bir iş.
• Baston, yürüteç ya da ayak ortezi gibi yardımcıların hâlâ uygun olup olmadığını kontrol ettirin.

Üçüncü ayın sonunda gelişme durmaz. Bu dönemde hekiminizle birlikte bir ara değerlendirme yapıp sonraki adımları planlayın. Nörolojik rehabilitasyonun genel çerçevesi için nörolojik rehabilitasyon sayfamıza bakabilirsiniz.

İnme sonrası depresyon, kaygı ve sinirlilik sık görülebilir. Bazı hastalarda nedensiz ağlama ya da gülme nöbetleri olur. Unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve kafa karışıklığı da inmenin etkileri arasında olabilir.

Bunlar yakınınızın "huysuzlaşması" değildir. Hastalığın bir parçasıdır ve çoğu zaman tedavi edilebilir. İsteksizlik, uyku bozukluğu, iştahsızlık ya da umutsuzluk sözleri fark ederseniz hekime söyleyin.

İnme geçiren kişilerde yeni bir inme riski vardır. Aile olarak destek olabileceğiniz konular:

• İlaçların, özellikle kan sulandırıcı ve tansiyon ilaçlarının, atlanmadan ve saatinde kullanılması
• Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrollerinin aksatılmaması
• Sigaranın bırakılması, evde sigara içilmemesi
• Tuzun azaltıldığı, dengeli bir beslenme
• Hekimin izin verdiği ölçüde düzenli hareket

Aşağıdaki belirtilerden biri aniden başlarsa, beklemeden 112'yi arayın:

• Yüzde kayma, gülümserken ağız kenarının düşmesi
• Bir kol ya da bacakta yeni güçsüzlük veya uyuşma
• Konuşmada bozulma, söyleneni anlayamama
• Ani görme kaybı ya da çift görme
• Ani ve çok şiddetli baş ağrısı
• Ani denge kaybı, baş dönmesiyle birlikte yürüyememe

Belirtilerin başladığı saati not edin; bu bilgi acil ekip için önemlidir.

Şu durumlarda da kısa sürede hekime başvurun: bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, yemek sırasında sık öksürme ile birlikte ateş ve nefes darlığı, başını çarptığı bir düşme, idrarın belirgin azalması, ani kafa karışıklığı.

Bakım veren olmak, kimsenin hazır olmadığı bir iştir. Yorgunluk, suçluluk, öfke ve kaygı normaldir. Birkaç öneri:

• Bakımı aile içinde paylaşın; bir gün kardeşiniz, bir gün siz.
• Hastayı kaldırırken sırtınızı korumayı fizyoterapistten öğrenin.
• Kendi hekim randevularınızı ertelemeyin.
• Kısa da olsa her gün kendinize ait bir zaman ayırın.

Hasta yakınlarına yönelik diğer bilgileri yakınlar için rehberimizde bulabilirsiniz.

Merkezimiz SGK anlaşmalıdır. İnme sonrası fizik tedavi, hekim muayenesi ve SGK kurallarına uygun rapor ile SGK kapsamında planlanabilir. Kayıt için kimlik yeterlidir; epikriz, görüntüleme ve ilaç listesini de getirin. Ayrıntılar SGK ile fizik tedavi rehberimizde.