Spor Yaralanmaları Fizik Tedavi Ankara

Spor yaralanması denince çoğumuzun aklına genç sporcular gelir. Oysa sabah yürüyüşünde burkulan bir ayak bileği, tenis sonrası ağrıyan bir dirsek ya da torunla top oynarken zorlanan bir baldır kası da spor yaralanmasıdır. Ankara Maltepe'deki merkezimizde spor yaralanmaları fizik tedavi sürecini, yaşınız ve hedefiniz ne olursa olsun, FTR uzmanı hekimimizin muayenesiyle başlatıyoruz.

Fizik tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değildir. Yaralanan bölgenin gücünü, esnekliğini ve dengesini geri kazanmak, aynı yaralanmanın tekrar etme riskini azaltmak ve sevdiğiniz etkinliğe güvenle dönmenizi desteklemek hedeflenir.

Tedavinin merkezinde, adım adım artan egzersiz vardır. Diğer yöntemler bu programa destek olur. Her seansta aynı fizyoterapistle çalışırsınız.

Hangi yaralanmalarla gelinir?

Ayak bileği burkulması: Bilek dışındaki bağların zorlanması ya da yırtılması
Diz yaralanmaları: Ön çapraz bağ, menisküs (dizdeki yastık kıkırdak) ve iç yan bağ yaralanmaları
Tendon sorunları: Aşil tendonu, diz kapağı tendonu, tenisçi ve golfçü dirseği
Kas zorlanmaları: Arka uyluk, baldır ve kasık kaslarında gerilme ya da kısmi yırtık
Omuz yaralanmaları: Raket ve atma sporlarında omuz tendon sorunları. Ayrıntılar: omuz ağrısı
Diz önü ağrısı: Koşu, merdiven ve çömelmeyle artan diz kapağı çevresi ağrısı

İleri yaşta tendonlar yüke daha hassastır. Bu nedenle yeni başlanan bir spor ya da ani artan yürüyüş mesafesi, tendon ağrısını tetikleyebilir.

Fizik tedaviye ne zaman başlanmalı?

Yaralanmadan sonraki ilk günlerde bölgeyi korumak, yükseltmek ve ağrının izin verdiği ölçüde nazikçe hareket ettirmek önerilir. Güncel yaklaşım, uzun süreli tam dinlenmeyi ve sık buz uygulamasını eskisi kadar öne çıkarmaz. Dokuların iyileşmesi için kontrollü yük gerekir.

Şu durumlarda muayene için başvurmanız uygun olur:

Ağrı ve şişlik birkaç gün içinde azalmıyorsa
Eklemde boşalma, kayma ya da güvensizlik hissi varsa
Aynı bölge tekrar tekrar yaralanıyorsa
Ameliyat olduysanız ve cerrahınız fizik tedavi önerdiyse. Ayrıntılar: ameliyat sonrası rehabilitasyon

İlk muayene ve değerlendirmede neye bakıyoruz?

Yaralanma öyküsü: Nasıl oldu, ses geldi mi, hemen şişti mi, üzerine basabildiniz mi?
Hareket açıklığı: Eklemin ne kadar bükülüp açılabildiği gonyometre (açı ölçer) ile ölçülür.
Bağ testleri: Eklemin gevşeklik gösterip göstermediğine bakan basit el testleri yapılır.
Kas gücü: Yaralı taraf sağlam tarafla karşılaştırılır.
Denge: Tek ayak üzerinde ne kadar durabildiğiniz ölçülür. Burkulmalardan sonra denge çoğu zaman beklenenden fazla etkilenir.
VAS: Ağrınızı 0 ile 10 arasında puanlarsınız.
İşlev testleri: İlerleyen dönemde tek bacak sıçrama, çömelme ve yön değiştirme gibi testlerle spora hazırlığınız ölçülür.

MR, ultrason ya da ameliyat raporlarınızı getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Tedavi sürecinde neler yapıyoruz?

Tedavi planı, FTR uzmanı hekimin muayenesinden sonra belirlenir. Program genellikle şu aşamalardan geçer:

Koruma ve erken hareket: Ağrı ve şişliğin kontrolü, eklemin nazikçe hareket ettirilmesi.
Güç ve esneklik: Kasları ve tendonları kademeli olarak yükleyen egzersizler. Ayrıntılar: egzersiz tedavisi.
Denge ve kontrol: Yumuşak zeminde ve tek ayak üzerinde çalışmalar.
Spora özgü hareketler: Koşu, sıçrama, yön değiştirme ya da raket hareketlerinin kontrollü olarak geri getirilmesi.
Spora dönüş testleri: Güç ve işlev testlerinde sağlam tarafa yakın sonuçlar aranır.

Gerekli durumlarda eklem sertliğinde manuel terapi, diz ameliyatlarından sonra ön uyluk kasının çalışmakta zorlandığı dönemde kas uyarımı (NMES) destek olarak kullanılabilir. Pasif yöntemler tek başına tedavi değildir. Ayrıntılar: elektroterapi.

Tedavi ne kadar sürer?

Süre yaralanmanın türüne göre çok değişir. Hafif bir kas zorlanması birkaç haftada toparlanabilirken tendon sorunları daha sabır ister. Ön çapraz bağ ameliyatından sonra spora dönüş çoğu kişi için aylar sürer.

Spora dönüş kararı yalnızca geçen süreye göre verilmez. Test sonuçları, ağrı durumu ve kendinize güveniniz birlikte değerlendirilir. Seans sayısını ve sıklığını hekiminiz belirler. Merkezimizde bir seans yaklaşık 60 dakika sürer.

Evde neler yapabilirsiniz?

İlk günler: Bölgeyi koruyun, dinlenirken yükseltin, ağrının izin verdiği ölçüde nazikçe hareket ettirin.
Yükü kademeli artırın: Yürüyüş mesafesini ya da antrenman süresini haftadan haftaya azar azar artırın.
Isınma: Spordan önce 5–10 dakika hafif tempolu ısınma yapın.
Ayakkabı: Yürüyüş ve spor için tabanı kaymayan, bileği iyi saran ayakkabı seçin.
Ağrıyı izleyin: Egzersiz sonrası ağrı ertesi sabah geçmiyorsa ya da artıyorsa yükü azaltın ve fizyoterapistinize söyleyin.

Aynı yaralanmanın tekrarını nasıl azaltabilirsiniz?

Bir kez burkulan ayak bileği ya da zorlanan bir kas, yeniden yaralanmaya daha açıktır. Ağrı geçtiğinde tedaviyi bırakmak en sık yapılan hatadır. Güç ve denge tam dönmeden spora dönmek riski artırır.

Tedavi bittikten sonra da haftada birkaç gün kısa bir kuvvet ve denge programını sürdürmenizi öneririz. Tek ayak üzerinde durma, parmak ucunda yükselme ve kontrollü çömelme gibi basit hareketler bile fark yaratabilir. Yeni bir spora başlıyorsanız ya da uzun bir aradan sonra dönüyorsanız, süreyi ve yoğunluğu birkaç haftaya yayarak artırın. Ayrıntılı program için egzersiz tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Yakınlar için

Yaralanan kişi bazen spora çok erken dönmek ister, bazen de yeniden yaralanma korkusuyla hareketten kaçınır. İkisi de iyileşmeyi zorlaştırabilir. Planın adımlarını birlikte öğrenmek, onu doğru tempoda desteklemenizi kolaylaştırır.

İleri yaştaki bir yakınınız burkulma sonrası bileğine güvenemiyorsa, düşme riskine karşı evde aydınlatmayı ve zeminleri gözden geçirin. Ayrıntılar: evde düşmeyi önleme ve hasta yakını rehberimiz.

Hangi durumda hemen hekime başvurmalı?

Şu durumlarda beklemeden acil servise başvurun:

Yaralı bacağa hiç basamama ya da dört adım bile atamama
Eklemde ya da kemikte belirgin şekil bozukluğu
Yaralanma anında "pat" sesi ve hızla gelişen şişlik
Ayakta ya da elde uyuşma, soğukluk, morarma
Kafaya darbe sonrası baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi ya da bilinç bulanıklığı

Aşil bölgesine arkadan tekme yemiş gibi bir his ve ardından parmak ucunda yükselememe, tendon yırtığı belirtisi olabilir. Bu durumda da aynı gün hekime görünün.

SGK ile tedavi

Merkezimiz SGK anlaşmalıdır. SGK kapsamında fizik tedavi için FTR uzmanı hekim muayenesi ve raporu gerekir. Seans sayısı ve varsa katılım payı SGK kurallarına göre belirlenir. Adımları SGK ile fizik tedavi rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

Ayak bileği burkulmasında fizik tedavi gerekir mi?

Hafif burkulmaların çoğu birkaç hafta içinde kendiliğinden toparlanır. Ancak şişlik ve ağrı geçse bile denge ve bilek gücü tam dönmeyebilir. Bu da yeni burkulmalara zemin hazırlar. Tekrarlayan burkulma, uzun süren şişlik ya da bilekte güvensizlik hissi varsa fizik tedavi değerlendirmesi yararlı olur. Plan, FTR hekimi muayenesinden sonra belirlenir.

Spor yaralanmasından sonra buz mu uygulanmalı?

Yaralanmadan sonraki ilk günlerde soğuk uygulama ağrıyı hafifletebilir. Ancak güncel yaklaşım, iyileşmenin doğal sürecini baskılamamak için uzun süreli ve sık buz uygulamasını öne çıkarmaz. İlk günlerde bölgeyi korumak, yükseltmek ve ağrının izin verdiği ölçüde erken hareket etmek önerilir. Size uygun yöntemi fizyoterapistinizle konuşun.

Çapraz bağ ameliyatından sonra ne zaman spora dönülür?

Bu yalnızca geçen süreye göre değil, testlere göre belirlenir. Çoğu kişi için süreç aylar sürer. Kas gücü, sıçrama testleri ve dizin kendine güveni sağlam tarafla karşılaştırılır. Cerrahınız ve FTR hekimimiz bu sonuçlara göre karar verir. Erken dönüş yeniden yaralanma riskini artırabilir.

Spor yaralanmalarında kaç seans fizik tedavi gerekir?

Yaralanmanın türü ve şiddeti belirleyicidir. Basit bir kas zorlanmasında birkaç hafta yeterli olabilirken, bağ ameliyatı sonrası süreç aylara yayılır. FTR uzmanı hekimimiz muayeneden sonra bir plan yapar ve ilerlemenize göre günceller. Seanslar bittiğinde ev ve spor salonu programınız devam eder.

60 yaşından sonra spor yaralanması fizik tedavisi farklı mı?

Temel ilkeler aynıdır, ancak iyileşme biraz daha yavaş olabilir. Tendonlar yaşla birlikte yüke daha hassas hâle gelir. Kemik erimesi, kalp hastalığı ya da denge sorunu varsa program buna göre düzenlenir. Amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, yürüyüş, tenis ya da bahçe işi gibi sevdiğiniz etkinliklere güvenle dönmenizdir.

Spor yaralanması fizik tedavisi SGK kapsamında mı?

Merkezimiz SGK anlaşmalıdır. SGK kapsamında fizik tedavi için FTR uzmanı hekim muayenesi ve raporu gerekir. Seans sayısı ve katılım payı SGK kurallarına göre belirlenir. Muayeneye kimliğinizi, varsa MR, ultrason veya ameliyat raporlarınızı getirin. Ayrıntılar SGK rehberimizde yer alıyor. Sorularınız için hasta danışmanımıza telefonla da ulaşabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.

Yararlanılan kaynaklar (7)